Liên kết web
Thăm dò
Thống kê truy cập

null Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học trong văn kiện Đại hội XII của Đảng

Tin tổng hợp
Thứ tư, 07/10/2020, 14:58
Màu chữ Cỡ chữ
Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học trong văn kiện Đại hội XII của Đảng

Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng là sự kiện chính trị trọng đại của đất nước. Đại hội XII đã xác định những chủ trương, định hướng quan trọng của đất nước nhằm đưa đất nước phát triển vững chắc trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, trong đó có lĩnh vực giáo dục và đào tạo.

Giáo dục là quá trình hoạt động nhằm tác động một cách có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất của con người nhằm tạo ra những phẩm chất và năng lực cần thiết cho con người phù hợp với yêu cầu của xã hội. Giáo dục là quá trình dạy, rèn luyện và học tập nhằm nâng cao tri thức khoa học và kỹ năng nghề nghiệp. Với vị trí quốc sách hàng đầu, giáo dục và đào tạo có vai trò là nền tảng, động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, giáo dục và đào tạo còn có vai trò rất quan trọng đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Do đó, Đảng ta đã có nhiều quan điểm chỉ đạo về phát triển giáo dục và đào tạo từ khi đất nước ta giành độc lập 1945 cho đến Đại hội XII của Đảng.

Trong suốt quá trình đấu tranh giành độc lập, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ cũng như trong quá trình xây dựng, phát triển đất nước vấn đề giáo dục và đào tạo luôn được Đảng ta quan tâm, phát triển qua từng thời kỳ, từng giai đoạn. Cho đến nay, giáo dục và đào tạo ở nước ta đã đạt được những thành tựu đáng kể.

Về tổ chức hệ thống giáo dục: “Quy mô, mạng lưới cơ sở giáo dục và đào tạo tiếp tục được mở rộng. Chất lượng giáo dục và đào tạo có tiến bộ”(1). Đã xây dựng được hệ thống giáo dục và đào tạo tương đối hoàn chỉnh từ mầm non đến đại học. Cơ sở vật chất, thiết bị giáo dục được cải thiện rõ rệt và từng bước hiện đại. Xã hội hóa giáo dục được đẩy mạnh. Hệ thống giáo dục ngoài công lập góp phần đáng kể vào phát triển giáo dục và đào tạo chung của toàn xã hội. “Chất lượng giáo dục ở các cấp học và trình độ đào tạo có tiến bộ gắn hơn với thực tiễn, bước đầu đáp ứng nhu cầu thực tiễn”(2).

Về quản lý giáo dục: “Công tác quản lý giáo dục đào tạo có bước chuyển biến”(3). Công tác quản lý giáo dục và đào tạo ngày càng theo hướng chuẩn hóa. Chuẩn hóa tập trung vào chuẩn hóa nhà trường, chuẩn hóa đội ngũ giáo viên, chuẩn hóa đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý giáo dục các cấp. Chuyển từ cơ chế quản lý tập trung sang cơ chế theo hướng phân cấp, giao quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm xã hội. Đồng thời, cơ chế, chính sách phát triển giáo dục, phát triển nghề được ban hành đã tạo ra môi trường thuận lợi và từng bước tháo gỡ khó khăn cho ngành giáo dục. Cải cách hành chính trong toàn ngành giáo dục được đẩy mạnh, cơ sở vật chất cho giáo dục và đào tạo được quan tâm đầu tư góp phần phục vụ tốt cho công tác quản lý giáo dục và đào tạo. “Đội ngũ nhà giáo và quản lý giáo dục có bước phát triển cả về số lượng và chất lượng”(4). Đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục được đào tạo, bồi dưỡng theo hướng chuẩn ngày càng tăng. Tình trạng thiếu hụt giáo viên ở một số vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn đã từng bước được khắc phục cơ bản. Đồng bào dân tộc thiểu số và các đối tượng chính sách, các đối tượng khó khăn cũng có cơ hội tiếp cận với giáo dục. Giáo dục và đào tạo ở nước ta cơ bản đáp ứng được nhu cầu học tập của Nhân dân, cung cấp nguồn nhân lực đã qua đào tạo cho xã hội, đáp ứng được một phần yêu cầu xã hội. Qua đó, góp phần quan trọng trong việc phát triển kinh tế, ổn định chính trị - xã hội.

Bên cạnh những thành tựu đạt được nói trên, giáo dục và đào tạo vẫn còn một số hạn chế, khuyết điểm. Đại hội XII của Đảng chỉ rõ: “Giáo dục và đào tạo chưa thật sự trở thành quốc sách hàng đầu, thành động lực phát triển, chất lượng, hiệu quả giáo dục và đào tạo còn thấp so với yêu cầu, nhất là giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp. Hình thức giáo dục và đào tạo thiếu liên thông giữa các trình độ và giữa các phương thức giáo dục và đào tạo; còn nặng lý thuyết, nhẹ thực hành. Đào tạo thiếu gắn kết với nghiên cứu khoa học, sản xuất kinh doanh và nhu cầu của thị trường lao động; chưa chú trọng đúng mức việc giáo dục đạo đức, lối sống và kỹ năng làm việc”(5). Chương trình đào tạo còn nặng lý thuyết, nhẹ thực hành, phương pháp giáo dục, việc thi, kiểm tra, việc đánh giá kết quả còn lạc hậu, thiếu thực chất, chưa chú trọng đúng mức việc giáo dục đạo đức, lối sống và kỹ năng làm việc. Quản lý giáo dục và đào tạo có mặt còn yếu, đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục, đào tạo bất cập về chất lượng, số lượng và cơ cấu, một bộ phận chưa theo kịp yêu cầu đổi mới và phát triển giáo dục, thiếu tâm huyết. Tình trạng thừa và thiếu vẫn còn diễn ra.

Giáo dục và đào tạo có vai trò đặc biệt quan trọng nhằm nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực cho xã hội. Nhận thấy những thành tựu, hạn chế của giáo dục và đào tạo, Đại hội XII của Đảng đã đề ra quan điểm, mục tiêu, phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp đúng đắn định hướng cho việc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Các nội dung được đề ra là những nội dung cốt lõi, quan trọng, là nền tảng để đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực.

Trong các nội dung quan điểm của Đảng về giáo dục và đào tạo người viết xin đề cập đến một nội dung mà người viết cho rằng đây là nội dung quan trọng góp phần “nâng chất” cho hoạt động giáo dục và đào tạo, đó là: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học”(6).

Đổi mới các yếu tố giáo dục và đào tạo tức là thay đổi theo chiều hướng tích cực để tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ về các yếu tố cơ bản của giáo dục và đào tạo để đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu học tập của Nhân dân, phục vụ  yêu cầu, sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới. Các yếu tố cơ bản của giáo dục và đào tạo có thể xem xét từ yếu tố tư duy, mục tiêu, hệ thống, chương trình giáo dục, phương pháp giáo dục, các chính sách giáo dục, cơ chế và các điều kiện đảm bảo chất lượng giáo dục.

Về tư duy: phải quán triệt sâu sắc về tầm quan trọng của giáo dục và đào tạo đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Phải có tầm nhìn dài hạn, các giải pháp khả thi, có cơ sở khoa học, kiên quyết xử lý những lệch lạc, những việc làm trái pháp luật. Đồng thời, nhân rộng những mô hình hay, các điển hình tiên tiến trong giáo dục và đào tạo.

Về mục tiêu: trên cơ sở mục tiêu đổi mới giáo dục và đào tạo, cần phải xác định rõ và công khai mục tiêu, chuẩn đầu ra từng bậc học, môn học, chương trình, ngành và chuyên ngành đào tạo. Coi trọng phát triển phẩm chất và năng lực người học.

Về chương trình giáo dục: đổi mới chương trình giáo dục theo hướng tinh giảm, thiết thực, phù hợp với lứa tuổi, trình độ và ngành nghề. Đổi mới chương trình nhằm phát triển năng lực và phẩm chất người học, hài hòa đức, trí, thể, mỹ, dạy người, dạy chữ, dạy nghề.

Về nội dung giáo dục: đổi mới nội dung giáo dục theo hướng tinh giản, tăng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn, chú trọng giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống, tri thức pháp luật và ý thức thực hiện pháp luật. Tập trung vào những giá trị cơ bản của văn hóa, truyền thống và đạo lý dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại. Tăng cường giáo dục thể chất, kiến thức quốc phòng, an ninh và hướng nghiệp. Quan tâm dạy tiếng nói và chữ viết của các dân tộc thiểu số.

Về phương pháp giáo dục: phương pháp giáo dục có vai trò rất quan trọng trong việc truyền đạt kiến thức đến người học. Đối với phương pháp giáo dục cần “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học, hình thức và phương pháp thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo đảm bảo trung thực, khách quan”(7). Phương pháp giáo dục phải theo hướng hiện đại, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng, phát triển năng lực. Vận dụng các phương pháp tích cực trong dạy và học. Chuyển từ hoạt động học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học.

Hoàn thiện hệ thống kiểm định chất lượng giáo dục: định kỳ kiểm định chất lượng các cơ sở giáo dục đào tạo, công khai kết quả kiểm định. Đảm bảo các điều kiện về cơ sở vật chất, phương tiện dạy và học, tạo điều kiện đảm bảo chất lượng giáo dục. Có chính sách chăm lo, phát triển giáo dục toàn diện.

Qua từng thời kỳ, từng giai đoạn khác nhau mà chính sách về giáo dục được ghi nhận khác nhau. Dù được ghi nhận khác nhau ở từng giai đoạn, xong giáo dục và đào tạo luôn giữ một tầm quan trọng nhất định trong các chính sách phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Chủ tịch Hồ Chi Minh đã từng nói: “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”. Vì vậy, để đất nước phát triển, thực hiện tốt mục tiêu bảo vệ Tổ quốc và xây dựng chủ nghĩa xã hội thì nhất thiết phải vạch ra những chính sách thích hợp cho giáo dục và đào tạo. Đại hội XII của Đảng đã đề ra những nội dung cơ bản định hướng cho sự phát triển của giáo dục và đào tạo. Hiến pháp 2013 cũng đã khẳng định: Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”. Với những quan điểm, định hướng đúng đắn mà Đại hội XII đã đề ra đối với lĩnh vực giáo dục và đào tạo, tin rằng trong thời gian tới giáo dục và đào tạo sẽ thật sự trở thành quốc sách hàng đầu, là động lực cho sự phát triển của xã hội./.

ThS Phan Thị Lam – Giảng viên Khoa Nhà nước và pháp luật

---------------------

(1) Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2016, tr 113

(2) Bộ Quốc phòng, Viện Khoa học xã hội nhân văn Quân sự: Quan điểm của Đảng về Giáo dục và đào tạo, Khoa học và công nghệ trong Văn kiện Đại hội XII, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, tr 44

(3) Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2016, tr 113

(4) Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2016, tr 113

(5) Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2016, tr 113-114

(6) Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Sđd,tr.115

(7) Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Sđd,tr.115-116

Số lượt xem: 138

Tin đã đưa
Dịch vụ công Quốc gia Hệ thống văn bản của tỉnh CSDL hộ kinh doanh Thư điện tử công vụ Một cửa điện tử
© TRƯỜNG CHÍNH TRỊ CHÂU VĂN ĐẶNG TỈNH BẠC LIÊU
Địa chỉ: Số 7, Đường Nguyễn Tất Thành, phường 1, thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu
Điện thoại: 0781. 3823965 Fax: 0781. 3829654