SỐ LƯỢT TRUY CẬP

1
0
9
1
4
4
9
Tin tổng hợp Thứ Sáu, 17/07/2020, 14:00

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa nhằm xây dựng đời sống văn hóa mới ở khu dân cư

Đời sống văn hóa là bao gồm tất cả nội dung và cách thức, hình thức hoạt động văn hóa nhằm đáp ứng nhu cầu hưởng thụ và phát triển của con người trong điều kiện kinh tế - xã hội nhất định.

 Đó cũng là quá trình hưởng thụ và sáng tạo các giá trị văn hóa vì sự phát triển của con người và cộng đồng dân cư. Đời sống văn hóa ở ngay trong cuộc sống hằng ngày, trong mỗi con người, mỗi gia đình và cộng đồng. Tìm hiểu, nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa và vận dụng tư tưởng của Người nhằm xây dựng đời sống văn hóa mới trong khu dân cư hiện nay có một vị trí, vai trò vô cùng quan trọng và cần thiết.

Xây dựng đời sống văn hóa mới trong khu dân cư là tổng hợp những hoạt động của các cơ quan làm công tác giáo dục văn hóa nhằm tuyên truyền, giáo dục, truyền bá văn hóa, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ, sáng tạo văn hóa tinh thần của Nhân dân và xây dựng nếp sống văn hóa lành mạnh tiến bộ trên từng địa bàn dân cư. Xây dựng đời sống văn hóa trong khu dân cư cũng có nghĩa là xây dựng đời sống vật chất và tinh thần phát triển vì mục tiêu "dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”. Định hướng phát triển văn hóa Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng tiếp tục khẳng định: Đẩy mạnh việc thực hiện nhiệm vụ phát triển văn hóa... làm cho văn hóa thấm sâu vào từng khu dân cư, từng gia đình, từng người... Nâng cao tính văn hóa trong mọi hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội và sinh hoạt của Nhân dân... Đẩy mạnh việc xây dựng đời sống văn hóa đại chúng và môi trường văn hóa lành mạnh.

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh nội dung công tác chăm lo xây dựng đời sống văn hóa cho nhân dân rất rộng lớn, sâu sắc bao hàm nhiều vấn đề thiết thực. Ở đây, bài viết chỉ đề cập đến ba vấn đề cơ bản mà Đảng ta đã vận dụng trong công tác lãnh đạo xây dựng đời sống văn hóa cơ sở.

 

Một là, xây dựng nếp sống văn hóa

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ xây dựng đời sống cho Nhân dân phải được tiến hành song song với xây dựng nếp sống văn hóa. Ngay từ những năm 1946, trong công cuộc kháng chiến kiến quốc bảo vệ nền độc lập non trẻ, Người đã viết tác phẩm "Đời sống mới" có nội dung rất sinh động, sâu sắc, nhằm động viên, kêu gọi các tầng lớp Nhân dân thực hành đời sống mới với tinh thần rất rõ là: làm thế nào cho đời sống của dân ta, vật chất được đầy đủ hơn, tinh thần được vui mạnh hơn. Đó là mục đích đời sống mới.

Quan điểm xây dựng đời sống mới của Chủ tịch Hồ Chí Minh hết sức rõ ràng, cụ thể, thiết thực, có kế thừa, bảo tồn, phát huy những phong tục tập quán tốt đẹp mang tính truyền thống, loại trừ những hủ tục lạc hậu, không phù hợp. Đời sống mới không phải cái gì cũng bỏ hết, không phải cái gì mới cũng làm. Cái gì cũ mà không xấu, nhưng phiền phức thì phải sửa đổi cho hợp lý như: cưới hỏi, ma chay quá xa xỉ, lãng phí ta phải giảm bớt đi. Cái gì cũ mà tốt thì phải phát triển thêm, đồng thời ta phải có tinh thần tương thân, tương ái, tận trung với nước, tận hiếu với dân, cái gì mới mà hay, thì ta phải làm, phải luôn ăn ở cho hợp vệ sinh, làm việc cho có ngăn nắp, có kế hoạch. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: Nếu mọi người đều làm đúng đời sống mới, thì dân tộc nhất định sẽ phú cường.

Thực hiện tư tưởng của Người, phong trào xây dựng nếp sống mới đã được phát động rộng rãi trong quần chúng Nhân dân, thực sự đã đem lại hiệu quả nhất định. Cuộc vận động xây dựng nếp sống văn minh, gia đình văn hóa đến nay đã được thực hiện trên phạm vi cả nước, ở tất cả các địa phương và cơ sở đã và đang thu được kết quả tốt đẹp. Nhiều hủ tục lạc hậu, lảng phí trong việc cưới hỏi, việc tổ chức tang chế, lễ hội và các sinh hoạt cộng đồng đã được loại bỏ. Một số lễ thức mới được hình thành trên cơ sở tiếp thu có chọn lọc các nét đẹp của phong tục tập quán truyền thống, phù hợp với đời sống xã hội ngày càng phát triển. Phong trào xây dựng xã, phường, thị trấn văn hóa, khu dân cư, khóm, ấp, thôn, bản,... văn hóa đã mang lại hiệu quả to lớn, có tác động tích cực trở lại cho phong trào xây dựng gia đình văn hóa, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế làm thay đổi diện mạo đời sống văn hóa ở cơ sở, nhất là những vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộ thiểu số.

Phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa", đặc biệt là cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư” đang thấm sâu vào từng người, từng gia đình, trong cộng đồng dân cư, làng xã, thôn xóm,  khóm, ấp,… một cách sâu rộng trong cả nước, với sự tham gia của ngành văn hóa nói riêng và các bộ, ngành, tổ chức chính trị - xã hội và đoàn thể nói chung đang trở thành cuộc vận động văn hóa rộng lớn chưa từng có. Niềm tin của dân với Đảng ngày càng được cũng cố và gắn bó. Thực hiện xây dựng nếp sống văn hóa mới và tham gia toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa là thực hiện đúng theo tư tưởng Hồ Chí Minh: Chúng ta đồng tâm mà làm, quyết tâm mà làm thì đời sống mới nhất định thực hiện được. Mong toàn thể đồng bào gắng sức theo đời sống mới, xây dựng một nước Việt Nam phú cường.

Hai là, xây dựng thiết chế văn hóa

Xây dựng đời sống văn hóa cho Nhân dân, việc quan trọng nhất là xây dựng hệ thống thiết chế văn hóa thông tin ở cơ sở. Đây là cơ sở vật chất hạ tầng thiết thực và có tầm quan trọng đặc biệt đối với công tác xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở.

Bất kỳ một thời đại nào, một chế độ xã hội nào cũng cần có những thiết chế văn hóa để chuyển tải văn hóa chính thống của Nhà nước đến với các tầng lớp Nhân dân; đồng thời tổ chức các hoạt động văn hóa phù hợp với yêu cầu chuẩn mực, đạo đức, lối sống, phong tục tập quán của thời đại đó. Trong cuộc sống hiện đang tồn tại thiết chế văn hóa truyền thống bên cạnh sự phát triển không ngừng của thiết chế văn hóa thông tin, hiện đại mới. Ngày xưa, những ngôi đình, chùa, cơ sở thờ tự một mặt đáp ứng nhu cầu văn hóa tín ngưỡng tôn giáo, tâm linh của Nhân dân; mặt khác cũng là nơi diễn ra các hoạt động văn hóa như lễ hội, sinh hoạt văn hóa dân gian, giao lưu cố kết cộng đồng, bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống để trao truyền cho các thế hệ tiếp nối. Thiết chế văn hóa mới là nhà văn hóa, câu lạc bộ, phòng truyền thống, thư viện, điểm bưu điện văn hóa xã, trung tâm giáo dục cộng đồng... Các thiết chế này phục vụ nhu cầu hiện tại và đòi hỏi mới về văn hóa tinh thần của Nhân dân. Xã hội càng văn minh và phát triển thì nhu cầu hưởng thụ của con người ngày càng cao.

Cùng với sự phát triển và tăng trưởng nhanh của nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nhu cầu hưởng thụ và sáng tạo văn hóa tinh thần của Nhân dân ngày càng gia tăng. Điều đó, đòi hỏi lãnh đạo các cấp không chỉ chăm lo cuộc sống vật chất phát triển cho Nhân dân mà còn phải chăm lo đời sống tinh thần bền vững, lành mạnh. Điều này muốn thực hiện được phải thông qua hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa trực tiếp phục vụ cuộc sống của Nhân dân. Đó là thiết chế văn hóa thông tin cơ sở, cầu nối gần gũi giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân; là nơi tổ chức các hội thi, liên hoan, tập hợp, giao lưu truyền giữ các làn điệu dân ca, các hoạt động văn hóa truyền thống đậm đà bản sắc dân tộc. Đây cũng là điểm sinh hoạt của các tổ chức chính trị - xã hội và các  đoàn thể Nhân dân như: Hội Người cao tuổi, Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Nông dân, câu lạc bộ Đờn ca tài tử, tổ chức các hoạt động khuyến học, tương thân tương ái, gắn kết tình đồng chí, nghĩa đồng bào đoàn kết và trách nhiệm cộng đồng trong ngôi nhà chung; là tụ điểm vui chơi thể thao, dưỡng sinh; là nơi cất giữ các trang thiết bị, công cụ phục vụ hội họp, sinh hoạt văn nghệ, thông tin ở cơ sở. Thiết chế văn hóa thông tin cơ sở phục vụ đắc lực cho việc hoàn thành các nhiệm vụ chính trị của Trung ương và địa phương. Nó là công cụ tư tưởng văn hóa sắc bén hiệu quả của Đảng và chính quyền các cấp. Thiết chế văn hóa thông tin cơ sở lấy quần chúng làm đối tượng phục vụ, đáp ứng nhu cầu của quần chúng. Thực tiễn đã và đang cho thấy, khi công nghệ khoa học phát triển với trình độ cao, phương tiện nghe nhìn phát triển, các hoạt động của thiết chế văn hóa thông tin ở cơ sở càng trở nên quan trọng không thể thiếu được trong diện mạo, trong đời sống văn hóa ở các địa phương và địa bàn dân cư, khóm, ấp, làng, xã…

Ba là, về xây dựng môi trường văn hóa

Tư tưởng Hồ Chí Minh, về xây dựng đời sống mới phải gắn liền với việc xây dựng môi trường văn hóa. Môi trường văn hóa bao gồm cả giá trị di sản văn hóa truyền thống và cách mạng, những giá trị sáng tạo mới và tinh hoa văn hóa nhân loại. Môi trường văn hóa là sự kết hợp hài hòa giữa môi trường xã hội và môi trường tự nhiên, có vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách con người. Môi trường văn hóa ở cơ sở bao gồm các đơn vị hành chính sự nghiêp, cơ quan nhà nước, xí nghiệp, công ty, trường học, bệnh viện, các khu dân cư như: khóm, ấp, bản, làng, phum sóc, xã, phường, khu phố... Bảo đảm có  môi trường văn hóa thực sự lành mạnh, với các điều kiện đáp ứng nhu cầu học tập, tiếp nhận thông tin, thưởng thức nghệ thuật, vui chơi giải trí của mọi thành viên và là cái cần có để phòng, chống tốt nhất tệ nạn xã hội, các hũ tục lạc hậu…

Môi trường văn hóa là điều kiện để hình thành nhân cách và cách ứng xử giữa con người với con người một cách có văn hóa, biết sống hòa thuận, thương yêu giúp đỡ lẫn nhau, tôn trọng nhau đồng thời biết yêu thiên nhiên, bảo vệ thiên nhiên, môi trường, cảnh quan đô thị. Truyền thống và giá trị văn hóa tốt đẹp của Nhân nhân ta đó là tinh thần đoàn kết, nhân nghĩa, dũng cảm, cần cù, thông minh sáng tạo, lạc quan yêu đời cùng nhau chinh phục, cải tạo tự nhiên một cách hợp lý và khắc phục mọi khó khăn, thử thách của thiên nhiên. Dự báo xa về tầm quan trọng của môi trường sống, hơn 40 năm trước, khi miền Bắc đang bước vào thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát động phong trào "Tết trồng cây", Người đưa công tác bảo vệ môi trường lên ngang tầm với sự nghiệp xây dựng cơ sở vật chất cho chủ nghĩa xã hội. Công cuộc công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa, kiến thiết nước nhà được tiến hành song song, đồng thời với việc bảo vệ môi trường, và có thể nói công tác bảo vệ môi trường còn được đi trước một bước.

Tư tưởng Hồ Chí Minh coi việc đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho con người, đâu tư cho tương lai, phát triển văn hóa chính là phát huy nguồn lực con người - nguồn lực to lớn và quyết định nhất đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Tạo cho con người có trình độ văn hóa cao, nhân cách đẹp có lòng vị tha, giàu lòng yêu nước, có ý thức trách nhiệm đối với xã hội là việc làm thường xuyên và lâu dài. Bởi vậy, Người đã hết lòng chăm lo cho việc đào tạo, bồi dưỡng nhân tố con người. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ đạo việc nêu gương “người tốt, việc tốt”. Người nhận định: Phải xúc tiến văn hóa để đào tạo con người mới cho công cuộc kháng chiến kiến quốc.

Trong điều kiện hiện nay, chúng ta càng tin tưởng rằng phong trào xây dựng đời sống văn hóa cơ sở với nếp sống văn minh, lành mạnh, thiết chế văn hóa thông tin cơ sở hoàn chỉnh và môi trường văn hóa trong lành sẽ là nhân tố đẩy mạnh cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” đi tới thành công. Các nội dung mục tiêu xây dựng đời sống văn hóa trong Nhân dân đạt được sẽ trở thành phương thức hoạt động hữu hiệu vững chắc chống lại các thế lực thù địch trên lĩnh vực văn hóa, tư tưởng; hạn chế các biểu hiện phản văn hóa và chống lại các tệ nạn xã hội.

Xã hội ngày văn minh và hiện đại thì nhu cầu sáng tạo và hưởng thụ văn hóa tinh thần của Nhân dân ngày càng cao. Điều đó, đòi hỏi lãnh đạo các cấp không chỉ chăm lo cuộc sống vật chất cho Nhân dân mà còn phải chăm lo đời sống tinh thần bền vững, lành mạnh. Vận dụng Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa nhằm xây dựng đời sống văn hoá mới ở khu dân cư là nội dung quan trọng trong lãnh đạo và chỉ đạo của cấp ủy và chính quyền các cấp./.

 

                                                              ThS Nguyễn Tiến Phước – Phó Trưởng khoa Xây dựng Đảng


Số lượt người xem: 4149 Bản inQuay lại
Xem theo ngày Xem theo ngày