Liên kết web
Thăm dò
Thống kê truy cập

null Vai trò của thực hiện pháp luật hộ tịch trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước

Tin tổng hợp
Thứ sáu, 29/05/2020, 09:47
Màu chữ Cỡ chữ
Vai trò của thực hiện pháp luật hộ tịch trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước

 Quản lý nhà nước về hộ tịch là một trong những chức năng quan trọng của Nhà nước ta nhằm bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, thực hiện quản lý nhà nước về dân cư. Chính vì vậy, tổ chức triển khai thực hiện pháp luật hộ tịch có vai trò quan trọng không thể thiếu trong hoạt động quản lý của Nhà nước nói chung và của cơ quan hành chính nhà nước nói riêng.

Thực hiện pháp luật hộ tịch được thể hiện dưới bốn hình thức đó là: chấp hành pháp luật hộ tịch; tuân thủ pháp luật hộ tịch; sử dụng pháp luật hộ tịch; áp dụng pháp luật hộ tịch. Trong hoạt động quản lý nhà nước, cơ quan hành chính nhà nước là cơ quan chấp hành của cơ quan quyền lực nhà nước, là cơ quan thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội trên cơ sở triển khai các quy định của pháp luật để tiến hành hoạt động quản lý. Tổ chức triển khai thực hiện pháp luật hộ tịch là một trong những chức năng quan trọng trong hoạt động quản lý của cơ quan hành chính nhà nước các cấp. Hoạt động này có vai trò vô cùng quan trọng dưới nhiều khía cạnh, cụ thể như:

Thứ nhất, giúp nhân dân hiểu rõ bản chất, tầm quan trọng của việc thực hiện pháp luật hộ tịch

Mỗi luật được ban hành ra đều có tầm quan trọng riêng, để điều chỉnh một hay một số lĩnh vực nhất định được quy định cụ thể trong luật đó. Đối với Luật Hộ tịch, điều chỉnh các vấn đề trong lĩnh vực hộ tịch, các quy định về quyền, về nghĩa vụ, các nguyên tắc, quy định về thẩm quyền và thủ tục đăng ký hộ tịch; cơ sở dữ liệu hộ tịch và quản lý nhà nước về hộ tịch. Với phạm vi điều chỉnh như vậy, Luật Hộ tịch là sự cụ thể quy định của Hiến pháp liên quan đến việc bảo vệ các quyền và nghĩa vụ cơ bản của người dân.

 Thực hiện pháp luật hộ tịch giúp người dân chủ động trong việc hiện thực các quyền, nghĩa vụ cơ bản của mình được ghi nhận trong Hiến pháp - văn bản có hiệu lực cao nhất trong hệ thống pháp luật, trong Bộ luật Dân sự và các đạo luật có liên quan. Thực hiện pháp luật hộ tịch là cơ sở quan trọng để Nhà nước bảo vệ các quyền nhân thân của cá nhân, những sự kiện cơ bản ghi nhận tình trạng nhân thân của một con người từ lúc sinh ra cho đến khi chết. Do đó, khi thực hiện các quy định của pháp luật hộ tịch sẽ giúp người dân hiểu hơn về tầm quan trọng của luật này đối với đời sống người dân, sự quản lý của Nhà nước, sự phát triển của xã hội. (Giúp người dân nhận thức đầy đủ hơn các quyền nghĩa vụ của mình).

Thứ hai, thực hiện pháp luật về hộ tịch thể hiện rõ ràng nhất sự tôn trọng của Nhà nước đối với việc thực hiện quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân

 Chủ thể thực hiện pháp luật hộ tịch là cá nhân, cơ quan nhà có thẩm quyền được pháp luật quy định đăng ký và quản lý hộ tịch. Khi phát sinh các sự kiện liên quan đến bản thân mình như: sinh, kết hôn, nhận cha mẹ con… cá nhân sẽ đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền để đăng ký các sự kiện đó. Phía cơ quan nhà nước, cá nhân có thẩm quyền theo quy định sẽ căn cứ vào các quy định cụ thể thực hiện việc đăng ký. Trên cơ sở các sự kiện đã được đăng ký đó là căn cứ để Nhà nước bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của cá nhân. Chẳng hạn, việc cơ quan đăng ký hộ tịch cấp giấy chứng nhận giám hộ sẽ mang lại những giá trị nhất định cho các chủ thể. Giấy xác nhận giám hộ sẽ chứng nhận mối quan hệ hợp pháp giữa người giám hộ và người được giám hộ. Trên cơ sở đó sẽ làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ của hai bên với nhau và đó chính là căn cứ để Nhà nước bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người giám hộ và người được giám hộ theo quy định của pháp luật.

Thứ ba, thực hiện pháp luật về hộ tịch thể hiện chức năng xã hội của Nhà nước

Thực hiện pháp luật hộ tịch thông qua các nội dung do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện đánh dấu điểm khởi đầu của hoạt động quản lý nhà nước đối với từng người dân. Đồng thời, đó cũng là điểm khởi đầu cho mọi mối quan hệ giữa Nhà nước và công dân. Từ góc độ lý luận về nhà nước và pháp luật, ở phương diện này có thể khẳng định rằng, thực hiện pháp luật về hộ tịch là lĩnh vực hoạt động thể hiện sâu sắc chức năng xã hội của Nhà nước.

Với ý nghĩa quan trọng như vậy, việc Nhà nước tổ chức thực hiện pháp luật hộ tịch thể hiện sự bảo hộ của Nhà nước đối với việc thực hiện các quyền con người. Điều này chỉ có trong các xã hội dân chủ, các xã hội mà nền dân chủ được mở rộng, tôn trọng và phát huy. Ở các xã hội dân chủ, quyền con người luôn được Nhà nước công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm thực hiện.

Thứ tư, giúp người dân chủ động, tích cực trong việc sử dụng các quy định của pháp luật hộ tịch

Đi từ nhận thức đến thực tiễn, chuyển từ pháp luật trên giấy tờ thành hành động cụ thể là một quá trình cần có sự nhận thực đúng đắn của các chủ thể pháp luật. Việc nhận thức, hiểu biết về các quyền nhân thân được pháp luật ghi nhận và bảo vệ, chủ thể thực hiện pháp luật sẽ nắm được mình có quyền gì và để có được các quyền đó họ phải làm gì. Từ sự hiểu biết đó sẽ giúp người dân chủ động, tích cực trong việc thực hiện pháp luật mà cụ thể là pháp luật về hộ tịch, vì hộ tịch là những sự kiện cơ bản xác nhận tình trạng nhân thân của một người. Đồng thời, đó cũng là mục đích của thực hiện pháp luật trên lĩnh vực này. Khi người dân biết chủ động, tích cực thực hiện pháp luật hộ tịch thì quyền lợi của họ sẽ được bảo vệ một cách tốt nhất. Nói như vậy, không có nghĩa rằng khi người dân chưa tích cực chủ động trong thực hiện pháp luật hộ tịch thì quyền lợi của họ không được quan tâm, bảo vệ. Nhà nước vẫn luôn quan tâm, bảo vệ, tạo điều kiện về mọi mặt để người dân được hưởng các quyền một cách đầy đủ nhất. Tuy nhiên, việc người dân chủ động, tích cực thực hiện các quy định của pháp luật hộ tịch chính là hành động bảo vệ quyền lợi cho chính họ. Đồng thời giúp cho Nhà nước thực hiện và phát huy tốt hơn vai trò phục vụ nhân dân.

 Thứ năm, thực hiện pháp luật hộ tịch góp phần tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa

Pháp chế xã hội chủ nghĩa là chế độ đặc biệt của đời sống chính trị - xã hội, trong đó tất cả các cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức chính chính-xã hội, tổ chức xã hội, nhân viên nhà nước, nhân viên các tổ chức xã hội và mọi công dân đều phải tôn trọng và thực hiện pháp luật một cách nghiêm chỉnh, triệt để và chính xác”.

Pháp luật và pháp chế có quan hệ mật thiết với nhau. Để xây dựng và củng cố pháp chế xã hội chủ nghĩa phải có pháp luật. Vì vậy, cần phải xây dựng hệ thống pháp luật đầy đủ, thống nhất để điều chỉnh các quan hệ xã hội. Việc tồn tại một hệ thống pháp luật đầy đủ, thống nhất tự thân nó chưa củng cố được pháp chế xã hội chủ nghĩa. Bản thân pháp luật không đồng nghĩa với pháp chế. Để tăng cường pháp chế, ngoài có hệ thống pháp luật hoàn chỉnh thì còn cần nhiều điều kiện khác nữa, trong đó có điều kiện tổ chức thực hiện pháp luật. Như vậy, tổ chức thực hiện đúng các quy định của pháp luật có vai trò rất quan trọng, góp phần tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa.

Thứ sáu, thực hiện pháp luật hộ tịch góp phần đảm bảo an ninh trật tự tại địa phương

            Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là một nhà nước mà tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân. Chính vì vậy, Nhà nước sẽ hoạt động  vì mục tiêu là phục vụ cho lợi ích và hạnh phúc của nhân dân. Để nhân dân có cuộc sống tự do, ấm no hạnh phúc thì Nhà nước phải tạo ra được môi trường chính trị ổn định, đó chính là nền tảng để thực hiện các mục tiêu khác, trong đó có mục tiêu phục vụ cho cuộc sống của nhân dân.

            Thực hiện Luật hộ tịch và các văn bản hướng dẫn sẽ giúp cơ quan nhà nước có thẩm quyền nắm được các thông tin của cá nhân, đặc biệt khi triển khai thực hiện Đề án Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử toàn quốc. Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử có sự liên kết với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư thì việc truy tìm nguồn gốc của cá nhân sẽ rất thuận lợi. Từ đó, sẽ giúp các cơ quan tiến hành tố tụng trong việc giải quyết các vụ án hình sự, dân sự, hành chính… Góp phần giữ gìn an ninh trật tự. Như vậy, việc thực hiện pháp luật hộ tịch sẽ góp phần quan trọng trong việc đảm bảo an ninh trật tự tại địa phương.

Nhà nước ta quản lý xã hội bằng pháp luật, pháp luật là công cụ vô cùng quan trọng cho việc thực hiện chức năng của Nhà nước trong hệ thống chính trị nước ta. Pháp luật là công cụ chủ yếu nhất, song pháp luật chỉ có thể phát huy được vai trò, tác dụng và những giá trị điều chỉnh trong việc duy trì trật tự xã hội và tạo điều kiện cho xã hội phát triển khi nó được tôn trọng và được thực hiện trong cuộc sống. Vì vậy, thực hiện pháp luật là hoạt động không thể thiếu kể từ khi xuất hiện nhà nước. Thực hiện pháp luật là giai đoạn thứ hai, sau khi đã tiến hành giai đoạn xây dựng pháp luật và là giai đoạn quan trọng không thể thiếu trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội, duy trì trật tự và tạo điều kiện cho xã hội phát triển khi được tôn trọng, thực hiện đầy đủ, nghiêm minh./.

 

(1). Khoản 1 Điều 3 Luật hộ tịch năm 2014

                                                           

                                                         Phan Thị Lam – Giảng viên khoa Nhà nước và pháp luật

Số lượt xem: 59

Dịch vụ công Quốc gia Hệ thống văn bản của tỉnh CSDL hộ kinh doanh Thư điện tử công vụ Một cửa điện tử
© TRƯỜNG CHÍNH TRỊ CHÂU VĂN ĐẶNG TỈNH BẠC LIÊU
Địa chỉ: Số 7, Đường Nguyễn Tất Thành, phường 1, thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu
Điện thoại: 0781. 3823965 Fax: 0781. 3829654