Liên kết web
Thăm dò
Thống kê truy cập

null Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân

Tin tổng hợp
Thứ sáu, 12/06/2020, 23:30
Màu chữ Cỡ chữ
Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân

Ở nước ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đặt nền móng cơ bản cho xây dựng một nhà nước dân chủ thực sự với những yếu tố tiến bộ, khoa học, nhân văn.
 Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân thể hiện trình độ kết hợp nhuần nhuyễn quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin với việc kế thừa, tiếp thu có chọn lọc kho tàng tri thức, kinh nghiệm của nhân loại, vận dụng sáng tạo vào điều kiện hoàn cảnh lịch sử cụ thể của Việt Nam.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền thể hiện ở những điểm sau:

Theo Hồ Chí Minh nhà nước pháp quyền là nhà nước phải được điều hành bằng pháp luật. Người cho rằng, quản lý xã hội bằng pháp luật là dân chủ, tiến bộ và có tính chất phổ biến đối với các xã hội hiện đại.

Nhận thức được tầm quan trọng của luật pháp, trong bản Yêu sách của nhân dân An Nam gửi tới Hội nghị Véc-xây có 8 điều thì trong đó 4 điều người đề cập đến vấn đề pháp quyền. Người đòi thay thế chế độ ra sắc lệnh bằng chế độ ban hành các đạo luật:

“Bảy xin hiến pháp ban hành,

Trăm điều phải có thần linh pháp quyền” (1) 

Với tư tưởng về nhà nước pháp quyền, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa phải là một nhà nước hợp pháp, hợp hiến. Trong bản Tuyên ngôn độc lập năm 1945, Người khẳng định nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời là hợp pháp. Theo Hồ Chí Minh, một nhà nước dân chủ hợp pháp phải là một nhà nước thật sự đại diện cho dân, do toàn dân cử ra, bộ máy nhà nước do dân lập ra thông qua tổng tuyển cử phổ thông đầu phiếu.

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, dân chủ và pháp luật phải luôn đi đôi với nhau. Mọi nguồn dân chủ phải được thể chế hóa bằng Hiến pháp, pháp luật. Pháp luật của ta là pháp luật thật sự dân chủ, vì nó bảo vệ quyền tự do dân chủ rộng rãi cho nhân dân lao động. Trong những năm ở cương vị Chủ tịch nước, Người đã chỉ đạo từng bước xây dựng hệ thống pháp luật. Ngoài hai bản Hiến pháp năm 1946 và năm 1959, Người đã ký quyết định công bố 16 đạo luật và gần 1.300 văn bản dưới luật khác.

Về vấn đề xây dựng nhà nước của dân, do dân và vì dân theo tư tưởng Hồ Chí Minh thể hiện ở những điểm sau:

Nhà nước của dân

Nhà nước của dân theo tư tưởng Hồ Chí Minh là nhà nước trong đó nhân dân là chủ. Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh “Nước ta là một nước dân chủ, địa vị cao nhất là dân vì dân là chủ” (2); “Chế độ ta là chế độ dân chủ, tức là nhân dân là chủ” (3) . Với Hồ Chí Minh, nhân dân là chủ thể tối cao và duy nhất của quyền lực nhà nước. Toàn bộ quyền lực nhà nước đều bắt nguồn từ nhân dân, do nhân dân uỷ quyền cho bộ máy nhà nước thực hiện “bao nhiêu quyền hạn đều là của dân”. Ở nước ta, nhân dân là người nắm giữ mọi quyền lực, còn các cơ quan nhà nước do nhân dân tổ chức ra, nhân viên nhà nước là người được ủy quyền, thực hiện ý chí nguyện vọng của nhân dân, trở thành công bộc của nhân dân. Những người ở trong bộ máy nhà nước, bộ máy quyền lực dù là ở cấp nào cũng đều là “đầy tớ của dân”, đều do dân cử ra một cách trực tiếp hay gián tiếp để đại diện cho dân mà thực thi quyền lực. Dân có quyền giám sát, bãi miễn những người trong bộ máy nhà nước do mình bầu ra khi không làm tròn trách nhiệm đại diện quyền lực cho dân.

Tính chất dân chủ nhân dân là đặc trưng nổi bật của chính quyền nhà nước kiểu mới.

Nhà nước do nhân dân

Nhà nước do nhân dân là nhà nước do dân lựa chọn, bầu ra những đại biểu của mình. Nhân dân là người tổ chức nên các cơ quan nhà nước từ trung ương đến địa phương thông qua thực hiện chế độ tổng tuyển cử phổ thông. Nhà nước đó do dân ủng hộ, giúp đỡ, đóng thuế để chi tiêu hoạt động. Nhân dân có quyền tham gia công việc quản lý nhà nước, phê bình, kiểm tra, giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước. Mọi nguồn lực nhà nước có để hoạt động đều được lấy từ dân. Hồ Chí Minh khẳng định:

“Gốc có vững thì cây mới bền

Xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân” (4) .

Sự thành bại của cách mạng đều gắn với vai trò của quần chúng nhân dân lao động. Trong mọi vấn đề của cách mạng, nếu có dân là có tất cả, ngược lại không có dân thì thất bại trong tầm tay:

“Dễ mười lần không dân cũng chịu

Khó trăm lần dân liệu cũng xong”.

Nhà nước do dân, dân làm chủ nhà nước theo tư tưởng Hồ Chí Minh là sự thống nhất biện chứng cả quyền và nghĩa vụ làm chủ, nó thể hiện bản chất dân chủ triệt để của nhà nước kiểu mới.

Nhà nước vì dân

Nhà nước vì dân là một nhà nước phục vụ nhân dân. Nhà nước phải lấy lợi ích chính đáng của nhân dân làm mục tiêu, tất cả đều vì lợi ích của nhân dân, ngoài ra không có bất cứ một lợi ích nào khác. Hồ Chí Minh đã nêu bật sự khác nhau căn bản về chất giữa Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa với các loại hình nhà nước trước đó: “Chúng ta phải hiểu rằng, các cơ quan Chính phủ từ toàn quốc cho đến các làng, đều là công bộc của dân, nghĩa là để gánh vác việc chung cho dân, chứ không phải để đè đầu dân như trong thời kỳ dưới quyền thống trị của Pháp, Nhật” (5) .

“Việc gì lợi cho dân, ta phải hết sức làm.

Việc gì hại đến dân, ta phải hết sức tránh” (6) .

Hồ Chí Minh thường xuyên căn dặn mọi hoạt động của chính quyền phải nhằm mục tiêu mang lại quyền lợi cho nhân dân và lấy con người làm mục tiêu phấn đấu lâu dài. Trước hết là phải thỏa mãn những nhu cầu thiết yếu của nhân dân:

1. Làm cho dân có ăn.

2. Làm cho dân có mặc.

3. Làm cho dân có chỗ ở.

4. Làm cho dân có học hành (7) .

Nhà nước quan tâm, chăm lo đời sống của nhân dân bằng cách hướng dẫn nhân dân tự chăm lo các nhu cầu, lợi ích của mình chứ nhà nước không làm thay dân.

Nhà nước vì dân được hiểu là nhà nước tồn tại và hoạt động vì quyền lợi nhân dân lao động, chứ không phải vì quyền lợi của một nhóm người hay một tập đoàn xã hội nào đó như các nhà nước ở các chế độ khác.

Tư tưởng về nhà nước pháp quyền của dân, do dân và vì dân của Hồ Chủ tịch không chỉ dừng lại ở văn bản pháp luật, trong các bài nói, bài viết của Người mà còn thấm đượm lòng nhân ái, thương yêu nhân dân, chăm lo cho ấm no, hạnh phúc của nhân dân. Có thể khẳng định tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân đã phát triển tới một đỉnh cao, phản ánh giá trị cao quý nhất của chế độ nhà nước dân chủ và pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

 

                                                       ThS Vũ Thị Kim Oanh – Phó Trưởng khoa Nhà nước và pháp luật

-------------------

(1)   Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 1, Nxb CTQG, H.2000, tr.438.

(2)   Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 6, Nxb CTQG, H.2000, tr.515.

(3)   Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 7, Nxb CTQG, H.2000, tr.499.

(4)   Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 5, Nxb CTQG, H.2011, tr.502.

(5)   Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 4, Nxb CTQG, H.2011, tr.56.

(6)   (7)  Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 4, Nxb CTQG, H.2011, tr.65,175.

Số lượt xem: 73

Dịch vụ công Quốc gia Hệ thống văn bản của tỉnh CSDL hộ kinh doanh Thư điện tử công vụ Một cửa điện tử
© TRƯỜNG CHÍNH TRỊ CHÂU VĂN ĐẶNG TỈNH BẠC LIÊU
Địa chỉ: Số 7, Đường Nguyễn Tất Thành, phường 1, thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu
Điện thoại: 0781. 3823965 Fax: 0781. 3829654